Digitaal fotograferen op reis 3

Wie nu een camera aanschaft, koopt een digitale. Film is uit. We kijken op een scherm naar wat we opnemen en daarna, of het er ook op staat zoals we bedoeld hadden. Waar moet je op reis rekening mee houden? Deel 1 in een korte reeks: welke camera gaat mee, wat heb je nog meer nodig en wat is er nu anders dan met het oude, vertrouwde analoog fotograferen?

door Mich Buschman

In korte tijd is Nederland 'digitaal gegaan'. Of dat nou ligt aan ons zuinige karakter (besparen op films, ontwikkelen en afdrukken) of onze nieuwsgierigheid naar nieuwe media, Nederland stapte over. We hebben in 2004 meer dan een miljoen digitale camera's aangeschaft, van de eenvoudige digicompact tot en met de professionele, digitale spiegelreflex waarop je eventueel je analoge lenzen kunt blijven gebruiken.

Nadeel is volgens sociologen de teloorgang van het afgedrukte beeld en daarmee een belangrijk stuk geschiedschrijving. Veel digitaal opgenomen materiaal bereikt nooit de afgedrukte staat. Het gaat via e-mail naar familieleden en vrienden en verdwijnt in het beste geval in een mapje in de computer of het wordt gebrand op een cd-rom. Heel veel 'mislukte' of 'toch niet zo interessante' foto's en ook opnamen waar we na verloop van tijd op uitgekeken zijn, worden weggegooid.

Camera's
De consument schaft vooral de betaalbare, lichte en handzame digitale zoomcompact aan. Deze 'registratiecamera's' bieden weliswaar veel mogelijkheden: opnemen, afspelen, opslaan en wissen, inzoomen, keuze in kwaliteit, aantal pixels en ISO-gevoeligheid, maar ze missen de specieke fotografische instelmogelijkheden van de spiegelreflex. Zoals keuzes in belichting (diverse automaatvormen en handmatig), de lichtmeting, correcties daarop en meer flitsmogelijkheden, een uitgebreide witbalansregeling en controlemiddelen als een histogram: een grafiek met aanduidingen van de helderheden tussen minimaal (zwart) en maximaal (wit). Verder zijn op de spiegelreflex natuurlijk de lenzen te verwisselen en kun je er een grote, krachtige flitser op plaatsen. De zoomcompact is toegerust met een pitje…
Inclusief de zeer prijzige professionele modellen zijn er in Nederland op dit moment zo'n negentig cameramodellen te koop, met allemaal hun specifieke voor- en nadelen. Het blad Focus plaatst iedere maand een overzicht van de actuele modellen, inclusief hun specificaties en bijzondere eigenschappen. De gespecialiseerde fotozaak kan je natuurlijk ook adequaat adviseren.

Bagage

In plaats van op film schrijft de digitale camera de opnamen op een geheugenkaartje. Daar bestaan verschillende typen van, afhankelijk van merk en type camera. Zoals de SD-kaart (Casio Exilim camera's; Pentax Optio; Samsung Digimax), de Memory Stick van Sony (Cyber-shot), de nieuwe xD kaart (Olympus en Fuji) en de Compact Flash I en/of II, die voornamelijk wordt gebruikt in spiegelreflexmodellen.
De opslagcapaciteit van de kaarten varieert van 16 Mb tot en met 4 Gb. Maak je bijvoorbeeld opnamen van 6 megapixel, dan kun je er daarvan maar 41 opslaan op een kaartje van 128 Mb terwijl op een kaartje van 1 Gb plaats is voor 336 van die beelden. Werk je met raw files, bestanden waar je camerasoftware niets mee doet, maar die je later op de computer bewerkt en daarna pas opslaat als Jpeg- of Tiff-bestand, dan heb je veel meer opslagcapaciteit nodig. Op een geheugenkaartje van 128 Mb passen maar vijf van zulke raw-bestanden.
Je kunt je geheugenkaartje opnieuw gebruiken, als je de inhoud opslaat in bijvoorbeeld een 'image tank'. Of je laat je foto's op cd-rom zetten in een fotozaak. Zit je ver van de bewoonde wereld, dan kan een cd-brander met accu een optie zijn (Apacer Disc Steno 100).
Het voordeel van lichte, compacte camera's is dus betrekkelijk, want je moet ook nog een laadapparaat (en meestal wereldstekkers) meenemen om de accu te kunnen opladen. Camera's met een systeemeigen accu hebben over het algemeen kleinere laadstations. In de spiegelreflex passen soms herlaadbare nikkel- metaalhydride (Ni-MH) accu's van het penlight model (AA), een voordeliger en krachtiger optie dan batterijen. De afmetingen en capaciteit van de diverse laadapparaten verschillen. Varta heeft een snellader die in 15 minuten de bijbehorende penlights oplaadt.
Neem je een extra flitser mee, dan moeten daar ook accu's in. Om de accu's te sparen zet je de camera alleen aan als je daadwerkelijk een opname wilt maken. Beperk het gebruik van de flitser en gebruik vaker de zoeker in plaats van het LCDscherm, dat is een notoire stroomvreter!

Veel reisfotografen met een kwaliteitsbewuste instelling kiezen voor een lichtgewicht spiegelreflex, zoals de Nikon D70 of Canon EOS 300D, toegerust met één grootbereik zoomlens, zoals een (analoge) 28-200 mm of, het nu populaire digitale equivalent: een 18-125 mm zoom. Die reikt van groothoek tot tele en omdat je hiermee op reis geen lenzen wisselt sluit je het risico van stof op de sensor uit. Voor close-ups hebben veel allround- en standaardzoomobjectieven een macrostand. Daarmee kom je tot ongeveer vier keer ware grootte. Macroliefhebbers kunnen beter een speciaal macro-objectief overwegen.

Kou en water
Camera's zijn precisie-instrumenten, gevoelig voor schokken, stof en vocht. De meeste waterschade ontstaat door uitglijden over natte stenen. Stop je camera op risicomomenten in een plastic zak die je dichtknoopt. Pentax levert twee camera's die tegen vocht (Optio 33 WR: wintersport, spatje regen, en dergelijke) en water kunnen (Optio WP, waterdicht tot 1,5 meter: ideaal voor ruig outdoor werk, klein en superslank). Bij extreme koude presteren de accu's of batterijen slecht of helemaal niet. Draag dus een setje op het lijf en wissel die met de koude accu's in de camera als de omstandigheden daar aanleiding toe geven.

Mich Buschman is redacteur bij het maandblad Focus en auteur van het Basisboek Reisfotografie.

Tip!
Stel de camera in op 400 ISO. Daardoor ontstaat minder kans op bewegingsonscherpte.

Tip!
Zet de camera niet meteen na een opname uit: wellicht is deze nog bezig het beeld, of de beelden weg te schrijven.

Tip!
Met een telezoom haal je de verten dichterbij. Het perspectief wordt vlakker, in elkaar gedrukt als het ware.

Tip!
Hetzelfde object, vanuit een ander standpunt gefotografeerd, geeft een heel ander aanzien. Loop eens om een interessant object heen. Wat gebeurt er in de achtergrond?

Tip!
Probeer aan het eind van de dag of waar mogelijk accu's op te laden en je beelden te bekijken, wissen, opslaan en versturen.

Tip!
Maak vooral aantekeningen over wat je hebt opgenomen: anekdotes, ontmoetingen, eten, sfeer, enzovoorts. Ze verlevendigen je reisverslag!

Tip!
Als je geen statief bij je hebt, zoek dan steunpunten bij lange sluitertijden: een muurtje, tegen een wand aandrukken, enzovoorts.

Tip!
Voor close-ups hebben veel allround- en standaardzoomobjectieven een 'macro' stand. Daarmee kom je tot ongeveer 4x ware grootte.

Tip!
Een panoramisch beeld, hier in een 1:2 verhouding, moet je groot zien. Dit is overigens een infraroodopname, met een digitale spiegelreflex en een speciaal zwartfilter gemaakt. Vanwege de lange belichtingstijd moet de camera dan op een statief en, ter bekorting van die tijd, op ISO 800 worden gezet.