Bhutan

Reisverslag India - Sikkim - Bhutan 2018

Reisverslag 20-daagse rondreis India/Sikkim/Bhutan – vertrekdatum 06/10/2018 (Miet Kellens-Michiels)

Zaterdag 6 en zondag 7 oktober
Met de vraag : “Hebt u er zin in?” van een vriendelijke veiligheidsagente op Schiphol en het ongelooflijk hartelijk afscheid van onze beide zonen beseffen we dat onze langverwachte buitenlandse reis van start gaat. Met mondjesmaat ontdekken we onze medereizigers, zestien in totaal en met klap op de vuurpijl onze superlange Nederlandse reisleider René Jansen. We gaan er niet langs kijken en dit blijkt te werken in het hectische Kolkata ( voorheen Calcutta ). Na kennismaking rond de middag met ons chique hotel Hindustan International met zijn vijf sterren neemt René ons op sleeptouw. Vooreerst meldt hij dat binnen enkele dagen het feest van de hindoestaanse godin Durga met grote luister wordt gevierd. Zij is de wettige echtgenote van de God Shiva en wordt voor haar feest in vele gedaanten geboetseerd en gekleurd, geschilderd en gekleed om dan binnen enkele dagen in de straten gevierd te worden in speciale daarvoor gebouwde tempels in bamboe met kleurrijk stof bekleed. Op het eind van het feest worden alle beelden naar de rivier gebracht en zullen oplossen in het water. Het hindoeïsme waartoe 83% van de bevolking behoort is een godsdienst met een rijkgeschakeerde godenwereld waarvan Brahma de oergod is, Visnu het tweede en Shiva het derde lid van de hindoeïstische drie-eenheid. Jammer dat wij Kolkata zullen verlaten hebben eer Durga aanbeden wordt. Terugkomen dus!!!
Het kolossale witmarmeren bouwwerk Victoria Memorial aan de zuidkant van de Maidan is opgericht ter gedachtenis van de Britse koningin Victoria ( 1837 - 1901 ) ooit keizerin van India. Voor het gebouw prijkt ze in al haar glorie in haar statige zetel. Dit gedenkteken is in 1921 onthuld door de Prins of Wales, de latere koning Edward VIII.
India heeft een enorme geschiedenis die ik jullie bespaar maar de Britse invloed is nog steeds voelbaar : links rijden is de boodschap, verschillende mooie paleizen die nog overeind staan, aanleg van spoorwegen, stimuleren van mijnbouw en industrie. In 1947 werd de vorming van een onafhankelijk India en Pakistan een feit.
Na een nachtje overslaan, zwevend tussen Amsterdam, Dubai en Kolkata en de eerste hitte van meer dan 30º C. trotserend, vallen we als een blok in slaap.

Maandag 8 oktober
Een heerlijk Indisch ontbijt na een zalige nacht, we vernamen dat er zelfs waren die zonder verpinken bijna met kleding en al in bed doken ( een beetje overdreven natuurlijk), sterkt ons om weer op pad te gaan met René. Zwart of geel jetonneke in en uit in de metro en zo belanden we aan de Hooghly-rivier waar uitgerekend vandaag een mega-wassing-ritueel plaats heeft. Algauw krijg ik een “kleine” besprenkeling met rivierwater terwijl de vrome hindoe mij overlaadt met denk ik nog vromere gebeden. Indrukwekkend die godsdienstige rituelen die ook bestaan uit algehele wassing in de rivier en het prevelen van intense litanieën. Wat dan heel moeilijk is voor ons is het aanhoudend bedelgebaar van de talloze Indiërs. Ja, ook dat is India!
Rond de middag brengt de autocar ons slalommend naar het treinstation Howrath waar we inchecken voor een achttal uren richting Siliguri. Geen nood, we worden verwend met een drietal menu’s in een voor India stijlvolle trein. Tegen één uur a.m. rijdt onze autocar de parking op van hotel Appolo in Siliguri om een heel kort nachtje te pitten om dan morgenvroeg ...

Dinsdag 9 oktober
... een tocht van een halve dag aan te vatten richting Darjeeling, het theegebied bij uitstek. Onderweg na militair gebied met zijn enorme verkeersdrempels gepasseerd te zijn, halten we om de theepluk van dichtbij gade te slaan. IJverige dametjes, jong en oud, plukken zonder opzien verscholen onder parapluutjes de jonge scheuten van de struiken. Morgen zullen we wellicht het hele verwerkingsproces van de thee bijwonen. In het vervolg van de route hijgt de bus zich tegen de bergen op regelmatig tegen gehouden door de vele bochten en steeds drukker verkeer. Wat een rijkunst vertonen deze chauffeurs! Onderweg genieten we van een heerlijk tasje thee en dan weer omhoog met prachtige panorama’s als toemaat. Schitterend! Wat is onze wereld toch mooi! Laten we er allemaal zorg voor dragen!
Ons Hotel Seven Seventeen doet een belletje rinkelen : de Tibetaanse uitbaters zijn allen geboren op een van deze cijfers! Moet kunnen!
Met onze goede René wordt een deal gesloten om de tijd nuttig te besteden.
Namiddag zullen we op eigen houtje Observatory Hill beklimmen. Dit uitzichtpunt geldt als een heilige plaats zowel voor hindoes als boeddhisten. De vele vlaggetjes nodigen ons uit terwijl wij puffend en hijgend naar de heiligdommen klauteren. Oef! We hebben vergeten dat we ons heel snel van 200 naar ruim 2000 meter begeven hebben dus maar even op de rem gaan staan. Boven worden we gezegend met een witte en oranje stip op ons blank voorhoofd en getooid met kleurrijke armbandjes waarvoor Durga natuurlijk money wil.
Even later worden we op theetime uitgenodigd bij onze vriendelijke hoteluitbaatster. Het gesprek gaat vooral over de perikelen rond China, Tibet en Nepal.
Na een onderonsje mogen we een kijkje nemen in haar altaarkamer, een heuse tempel maar dan in mini. Zij is een Tibetaanse boeddhiste die alle dagen tijd doorbrengt in haar heiligdom. Indrukwekkend welk een sereniteit!
Na een smakelijk Tibetaans soupeetje in haar restaurant sluiten we de geslaagde dag af.

Woensdag 10 oktober
We worden om 9 uur bij een van de 4 jeeps verwacht om een theeplantage met dito fabriek te verkennen. Het proces bestaat uit drogen, fermenteren om het aroma te bewaren en dan nogmaals drogen. De beste kwaliteit is de ongebroken Golden Flowery Orange Pekoe. Dan volgen de gebroken blaadjes en het gruis gaat in de zakjes. Dus dames ...even uitkijken bij aankoop van thee! Enkele soorten worden dan ook aangeboden als proeverij.
Langs de halsbrekende bergweg rijden we terug naar de 2400 meter om  in de zoo de uiterst zeldzame rode panda en het sneeuwluipaard te zoeken  hetgeen ons lukt.
In de namiddag staat de toytrein, een leuke stoomlocomotief op ons te wachten. Op een smalspoor bedacht door een Brit puft deze trein tot 7 km ver door de stad uit. Je neemt het niet voor mogelijk wat dit treintje onderweg uitstoot naar kraampjes, balkons, drogende waslijnen... Na 5 km maakt het spoor een dubbele lus, de Batasia loop , een sterk staaltje van spoorwegbrug in de 2de helft van de 19de eeuw want dit was bedoeld om de grote hoogten tussen Ghum en Darjeeling te overwinnen. Tegen de avond puffen we terug na nog even te halten in het spoorwegmuseum dat speciaal voor ons  geopend wordt.

Donderdag 11 oktober

Bij het ontbijt rond half zeven verschijnen in het oosten de besneeuwde toppen van de Kanchenjunga de op een na hoogste berg van de wereld. Een uurtje later zitten we weer op overvolle wegen met stops omwille van diverse hindernissen. En warempel, we kunnen niet verder omdat in de smalle straat een rode auto geparkeerd staat. Geen nood, het hulpje van de chauffeur haalt een zwaar ijzer te voorschijn en samen verplaatsen ze het obstakel. En hop, weer maar verder carren naar Sikkim, een deelstaat van India waar een visum moet geregeld worden en het lukt vrij snel. De volgende stop is het instituut voor Tibetologie in Gangtok, de hoofdstad van Sikkim. Hier vind je een unieke verzameling manuscripten en eeuwenoude gebedsdoeken. Deze tanka’s zijn kunstig geschilderd met scenes uit het leven van Boeddha en afgeboord met brokaat. Ook is er de verzilverde hamer en troffel die de Dalai Lama in 1957 gebruikte om de eerste steen te leggen voor dit instituut.
We ronden de bewogen dag af met een taxirit van 100 roepies ( 1,18 euro ) voor vier personen naar de Sikkimse Rambla om eens lekker te eten in de Taste of Tibet.
Omdat we vrij vroeg in ons hotel zijn nog even dit tussendoortje : ons gemengd gezelschap valt heel goed mee. We reizen met Nederlanders, Belgen, Duitsers en kers op de taart onze Nederlander René die ons al die dagen zal begeleiden. We kunnen het allemaal goed met elkaar vinden.
Onze menu bestaat steeds uit Indiase of Tibetaanse gerechten. Heerlijk! Het weer is fantastisch : geen druppel regen en na de hitte van Calcutta een welgekomen temperatuurtje van 20 - 22º. De bevolking is vrij vriendelijk maar in hun doen en laten een beetje te traag voor ons maar dat went wel. We zijn met vakantie!!!

Vrijdag 12 oktober
Onze bekwame chauffeur brengt ons naar een heuveltop tot aan het kleurrijke klooster van Enchey dat dateert uit 1909. De sfeervolle gebedshal is helemaal bezet met prevelende en mediterende monniken dus kunnen wij alleen langs de toegangsdeur in de ruimte turen. In een volgend gebouw dat we wel kunnen betreden maar dan zonder schoeisel en dat zal nog dikwijls aan de orde zijn, krijgen we volop uitleg over de stromingen in het boeddhisme, nogal omslachtig maar heel boeiend voor mij.
En dan bussen we naar de Dodrul Chorten en het Guru Lakhang klooster. Chorten is een synoniem voor stoepa, dus een soort toren waarin een relikwie van Boeddha wordt bewaard. Gebedsmolens, kleurrijke vlagjes en kaarsen zijn er in overvloed. De stoepa zou bedekt zijn met bladgoud. Heel mooi!
Dan stappen we in de ropeway, de kabellift die ons een stukje terug naar beneden brengt om weer te belanden in de autovrije straat. Blijkt dat op de afstand van ons hotel tot in deze laan een trap met 700 treden te trotseren valt, en dus nemen we straks een comfortabele taxi.
Na een heerlijke veg thukpa in de Taste of Tibet is de dag er weeral geweest!
Gisteren tot rond de middag hebben we kennis gemaakt met de eerste Indiaanse regendruppels en tussen de twee kloosters in konden we de geweldige handicraft factory bezoeken waar pareltjes van houtsnijwerk geleverd worden. IJverige dames produceren met handen en voetenwerk mooie wollen tapijten. Verder is er een schilderschool voor jonge monniken die het middenpaneel van de tanka’s minuscuul beschilderen. Eentje is het wel beu en laat zich meeslepen door spelletjes terwijl de leraar zonder opzien aan zijn bureau werkt. Leuk toch!
Gangtok heeft een heftige indruk nagelaten : een stad met duizelingwekkende hoogteverschillen, een propere stad waar in het openbaar niet mag gerookt worden, waar plastieken zakjes en verpakkingen al drie jaar verbannen worden. In het westen begint men hierover na te denken!!! Het verkeer is er enorm hectisch, de ene taxi na de andere schuurt door de stad voor ons vrij goedkoop en waar we dan dankbaar gebruik van maken.
Wat ons ook opvalt is de verscheidenheid aan uniformen van de  schoolgaande jeugd..
  
Zaterdag 13 oktober

We verlaten nu de hoofdstad van Sikkim en klimmen naar het klooster van Rumtek welk geldt als het grootste van deze deelstaat en gebouwd door Gualwa Karmapa het zestiende hoofd van de orde. Het klooster bestaat uit twee hoofdgebouwen met beneden de prachtige gebedshal en erboven een stoepa die de as bevat van de vorige lama. Er is al geruime tijd strijd tussen lama’ s om het leiderschap te bekomen en beiden mogen het klooster niet betreden vandaar politiebewaking. Er is ook het Nalanda Instituut voor Hogere Boeddhistische Studiën waar momenteel enkele honderden studenten verblijven. De schatten die het klooster bezit worden geschat op 1,2 biljoen dollar. Waar hebben we dat verhaal nog gehoord?
In Rangpo verlaten we Sikkim geflankeerd door de Teesta rivier. Als toemaatje van René krijgen we een gebedsdienst in het Durpin Gompa in Kalimpong. Jonge monniken spelen voetbal op het binnenplein. Een guitig ventje in monnikspij met een oranje donsjas springt dadelijk in het oog. Hij blijkt maar vijf jaar te zijn en is de reïncarnatie van de laatste goeroe/lama van dit klooster. Hij is gevonden in Bhutan en is zeker erkend door de oprichter van het klooster na een meditatie van zeven dagen. Het jongetje krijgt hier nu een opleiding van een drietal jaren en vertrekt dan naar Zuid-India voor verdere studies. Hij is nu al lama. Zijn moeder is kort na zijn geboorte overleden terwijl zijn vader nog in Bhutan verblijft. Wij volgen de gebedsdienst een half uurtje en zijn onder de indruk. De kleine lama zit op de ereplaats maar heeft het erg moeilijk om wakker te blijven terwijl zijn  begeleider alle moeite heeft om hem steeds te helpen bij zijn gebedshandelingen.
Wij zijn nu helemaal zen en stevenen naar ons volgend verblijf in Kalimpong waar we vergast worden op een heerlijk  veg-menu.

Zondag 14 oktober
De Coronations Bridge is de eerste stop op weg naar Jaigaon. De Schotse architect John Chambers ontwierp het concept en na vier jaar arbeid is ze in 1941 voltooid. Ze wordt tevens de Tijgerbrug genoemd omdat ze geflankeerd wordt door mooie tijgerbeelden. Ik vind dat ze beter de Apenbrug zou heten want een massa apen maken het de toeristen knap lastig. Waar hebben we dat nog meegemaakt dat iemand alleen nog met het handvat van zijn druivenzakje verder moest!
Onderweg in het laaggebied zien we km theeplantages ditmaal van de Assamthee in tegenstelling met de vorige plantages.
Wat ons opvalt is de verhouding tussen taxi’s en personenwagens. We tellen twintig tegen één! Spijtig genoeg kunnen we onze ogen niet afhouden van de ellenlange slierten vuil langs de wegen. Wat een verschil met Sikkim!
Lomp kijkende koeien zijn ook overal van de partij, zelfs aan de ingang van ons hotel Golden Ibiss.
Morgen is Bhutan aan de beurt. Benieuwd hoe dit koninkrijk zich manifesteert.

Maandag 15 oktober

Om zes uur 's ochtends ga ik nog even de toegangspoort tot Bhutan fotograferen want binnen een uurtje doen we onze intrede in dit koninkrijk. De grensformaliteiten zijn snel vervuld en weldra worden we in de bus getooid met een mooie witte sjaal aangereikt door onze Bhutaanse gids Sonam gekleed in traditionele klederdracht natuurlijk en deze sjaal moet of zal ons geluk brengen. De 7 uur durende route door het gebergte naar Thimphu, de hoofdstad, is prachtig met hier en daar een mooie toegangspoort en controlepunten zodat men kan volgen waar we ons bevinden. Ook wapperen soms 108 lange witte vaandels in het gebergte, een teken dat er iemand overleden is. Dit ritueel is natuurlijk alleen voor de rijken. Drie stoepa’s behorend tot het Indisch, Nepalees en Bhutaans boeddhisme staan netjes naast elkaar in de vallei. Het valt op dat Bhutanen zeer vriendelijke mensen zijn en graag op de foto komen. Ons hotel White Tara, god van het medeleven, is een echte meevaller. Als dat zo verder gaat, hoedje af! We doen een wandelingetje en staan versteld over de prachtige bouwstijl in het land en men werkt nog ijverig voort.
Inkomsten in Bhutan worden gehaald uit elektriciteitscentrales, toerisme en landbouw. Je merkt dadelijk dat dit land zich goed manifesteert. Het straalt een enorme rust en netheid uit.

Dinsdag 16 oktober

Vandaag bezoeken we Groot Thimphu met de autocar. Kenzo die steeds zorgt voor onze koffers begeleidt ons eveneens. Onze bagage wordt immers in een jeep naar de hotels gebracht omdat onze reisbus te klein is. Onze begeleiders idem dito onze chauffeur zijn steeds in traditionele klederdracht gho geheten, een soort kleed tot onder de knie , omhoog gehouden door een strakke riem zodat ze een buidel creëren, zwarte of grijze kniekousen en zwarte klassieke schoenen. Overheidspersoneel en schoolkinderen zijn verplicht dit te dragen. Mooi! Mooi!
Het Nationaal Memorial Chorten bestaat uit een grote witte stoepa waar vele Bhutanen biddend rondlopen en de gebedsmolens zodoende draaiend houden.
Dan stijgen we, we zitten immers volop in de Himalaya, land van de sneeuw, naar een reuze grote vergulde Boeddha. Binnenin, pas voltooid en open gesteld voor het publiek weten we niet wat we zien. Wij hebben al veel kennis gemaakt met tempels en Boeddha’s maar deze is onwaarschijnlijk groot en rijk. De tempel is gewijd aan de stichter van Bhutan. In het verleden was er geen bestuur in dit land, oorlogen volgden mekaar op om de macht te verwerven. Zhabdrung heeft eenheid gebracht en in 1907 is het koninkrijk Bhutan gestart. Er prijken honderden beeldjes groot en klein geschonken door o.a. Hongkong, Japan, China ...
Dan volgt een bezoek aan Changangka de oudste tempel van het land waar ouders naar toe kunnen om een naam te kiezen voor hun baby. Hier hebben alleen Bhutanen toegang. Bij de inkom wordt door een monnik een pot aangereikt met namen waar je een briefje uittrekt en zo zal het kind heten!
Even verderop bekijken we in de National Library het grootste boek van de wereld. Tussen de vele koningsfoto’s krijgen we iets te horen over het koningshuis. Wat ons fascineert is het verhaal over de vorige koning : hij is de echtgenoot van vier zussen. De huidige koning heeft maar één vrouw en zal het daarbij houden. De wet zou ondertussen ook aangepast zijn. Ze hebben een zoontje van vier jaar. De koning staat enorm hoog aangeschreven bij de bevolking en overal kom je zijn afbeelding tegen.
In de lokale minizoo verblijven takins. Dit zijn gnoegeiten die het lijf van een koe hebben en de kop van een geit. Bizar!
Rond zes uur mogen we de regeringsgebouwen bezoeken. Het paleis van de koning is op een boogscheut en hij komt hier steeds werken met zijn ministers en de hele staf. Zij dragen natuurlijk ook de speciale gho’s. De koning draagt een gele sjaal erover en de regeringsleden hebben ieder volgens hun functie een andere kleur sjaal. Onze plaatselijke gids tooit zich met een witte zoals het hoort. Op de binnenkoer mogen we fotograferen en volgen dan een gebedsdienst in de aanpalende tempel. Deze gaat erg verloren door de vele toeristen die bezijden de tempel doorslenteren.
Een lekker Bhutaans etentje sluit de dag af. Oef! Het was weer geweldig!
Wat is Bhutan fun!
 
Woensdag 17 oktober
We stijgen nu weer tot op 3100 meter over de Dochulapas waar 108 stoepa’s gebouwd zijn als nagedachtenis aan Bhutaanse soldaten die door Tibetaanse rebellen werden omgebracht in 2003.
Een volgende stop levert weerom een mooie dzong hoog in het gebergte. Deze tempel is ter ere van de heilige dwaas. Op deze tocht kunnen we warempel flink oefenen om later naar het Tijgersnest te kunnen klimmen! Jonge vrouwen komen hier met een kinderwens. Onderweg vallen de geschilderde fallussymbolen op de huizen op die bedoeld zijn om kwade geesten af te schrikken. In de kraampjes kan je er vinden van allerlei maten en kleuren.
Dan krijgen we nog een heel mooie tempel te betreden in Punakha, de oude hoofdstad. Deze stad was 300 jaar lang “de winterhoofdstad “ van Bhutan. Eenmaal in het dal wordt de omgeving gedomineerd door rivieren, die zich dwars door de rijstvelden slingeren. De lokale dzong is een heilige plek waar het gebalsemde lichaam van de stichter van Bhutan bewaard wordt. In 2008 werd hier de nieuwe koning Jigme Khesar Namgyel Wangchuk gekroond.
En dan brengt onze vriendelijke chauffeur Penjor ons naar het stemmig familiehotel Zangto Pelri weer hoog in de bergen met van op ons balkon een prachtig zicht op de rijstvelden.

Donderdag 18 oktober

En Sonam wil zoals iedere dag maar nu ‘s ochtends om zes uur ons liedje “kuzuzangpo”  doen galmen maar daar komt niets van in huis. Het zijn eerder krassende kraaien die geluiden uitstoten. Dan maar een hoestmelodietje creëren want aan dit geluid ontbreekt het niet dankzij de airco van de autobus. Volgens René is het heel gewoon dat er verkoudheden gesignaleerd worden.
Na een heerlijk ontbijt met jawel Hollandse kaas en gelegen op een idyllische hoogte in de Himalaya lukt het om een zang aan te heffen en nu wordt het met de aanheffing van  Etienne : “ Ik hou van Holland ... “ . En dan gaat het verder over dialecten. We zullen vandaag twaalf uren bus moeten overwinnen met 70% goede en de rest  " hop on hop of “. We passeren de Pere-la ( la staat voor pas ) met zijn 3300 meter. Na een smakelijke lunch met zicht op de Trongsa Dzong dalen we af en bezoeken dit klooster uit de 15de eeuw en herbouwd in de 17de eeuw. Dit klooster heeft ook schade geleden door de aardbeving in Nepal in 2011 maar ze bleef beperkt. De kleine gebedshal is per geluk opengesteld en wondermooi. Er zijn vandaag verkiezingen en veel instellingen zijn gesloten. We stijgen weer en de Yotong-la met 3400 meter is ook weer imposant. Onze extreem lange weg wordt opgefleurd door vele runderen. We hebben geen flauw idee van wie die beesten zijn want in de hele omtrek is geen huis te bespeuren. Een minimum van de 700 000 Bhutanezen heeft intussen een auto en de regering probeert een verdere toevloed in te dijken door torenhoge taksen te heffen. Nochtans zijn ze ijverig bezig om meer en bredere wegen aan te leggen. Veel Indiërs werken in de wegenbouw en verdienen hier meer dan in eigen land. Ze hokken onderweg in armtierige krotten.
Blijkt ook volgens onze gids dat er maar een 15 000 toeristen per jaar in Bhutan toegelaten worden. De natuur is onbeschrijflijk mooi. Er wordt hard gezwoegd want op vele plaatsen komen dikke rotsblokken op de weg naar beneden die dan weer extra arbeid vragen. Als jullie zin hebben om te komen best nog even wachten !!!
En dan welkom in de Bumthang vallei, het enige gedeelte dat een rechte weg heeft en in hier wordt veel mosterd gekweekt. In deze regio komen de koeien wel op huis af om gemolken te worden en wordt er volop kaas geproduceerd.
De huidige koningin is afkomstig uit deze mooie streek. We krijgen nog een pasje als toemaatje, de Kiki-la met 2850 meter gesierd met ontelbare gebedsvlaggen. En dan op een hoogte van 2650 meter de openbaring van ons Hotel Mountain Lodge : een kamer met salon en een douche waarin je bijna verloren loopt en een heerlijk bed zoals achteraf zal blijken. Dat zal welgekomen zijn na de lange maar o zo mooie busreis.
 
Vrijdag 19 oktober
Vandaag weer een tempeldag in Jakar maar dan een hele speciale. We gaan meevieren met de plaatselijke bevolking want er is een groot kloosterfestival. Alle bewoners uitgedost met gho’s en khira’s, zelfs de kinderen, die ze maar een keer per jaar uit de kast toveren. De autocar brengt ons naar de Jakar Dzong. Wat een kleurrijk festijn! Op het binnenplein zijn we getuige van een geweldige sfeer en worden er traditionele dansen uitgevoerd die natuurlijk een betekenis hebben in hun geloof. Er wordt gefotografeerd, gefilmd, geposeerd. Wat een fierheid! Zeker ogenblik is het plein overvol en iedereen geniet. We blijven er tot de middag want ons programma is nog niet af. Tussendoor worden we uitgenodigd bij een familie voor een traditioneel etentje : boekweitnoedels met vele soorten groenten en als toetje lokaal fruit.
Volgens onze gids zijn al hun tempels belangrijk. De ene die we bezoeken omdat die al heel oud is en dat je er met een  maliënkolder van 24 kg op je schouders  drie keren moet rondlopen en dan ben je van je fouten verlost. Een andere heeft een bodyprint van de Rimpoche die in het jaar 800 het boeddhisme naar Bhutan heeft gebracht. Na een fikse wandeling met oversteek van de rivier op een hangbrug worden we in het centrum gedropt om te shoppen. Dit valt echter niet mee want het is intussen vrij winderig en koud geworden. Een lekkere cappuccino en een stukje citroentaart brengen soelaas en dan naar ons gezellig hotel.

Zaterdag 20 oktober
Om zes uur wekt ons het vertrouwde deuntje weer. Er staan vandaag vele uren bus op het programma om Paro te bereiken. Even een lekker ontbijt met toast, eitje, jam, honing, mangosap en een tasje koffie en om zeven uur alle hens aan dek en de bus in. Na een prachtige bergrit van vijf uur is een echte stop, dus plasstops niet meegeteld om bij de stoepa Chendebji even een viering bij te wonen. Het is een religieus gebeuren waar vele Bhutanen naartoe komen en er zelfs in tenten blijven overnachten om te bidden om de vrede in het land te bewaren.
Tijdens onze lunch verblijven we op 3020 meter maar we zijn al helemaal geacclimatiseerd en genieten weeral van een prachtig panorama.
In een dorpje verderop doen we een stopje aan een plaatselijk zaterdagmarktje waar zelfgekweekte groenten en fruit aangeboden worden. Een zwarte koe, lekker lui liggend houdt alles goed in het oog. We kopen enkele caigua’s - kraaienbek die we straks lekker zullen opsmullen. Vragende oogjes van kinderen nodigen uit om een foto te maken en smile als ze de foto te zien krijgen.

Zondag 21 oktober
Met een zonnetje dat zich af en toe schuilt achter de bergen bollen we naar Paro en passeren we weer Thimpu, de hoofdstad. Etienne, onze talktatieve Belgische medereiziger merkt op dat Sonam nog in zijn nachtroes verblijft maar dan galmt “kuzuzangpo - goede morgen “ door de bus en met het raadplegen van de Bhutaanse horoscoop gaat de tijd voorbij. Albert is een tijger met de earth-color en ik een draak met de metal-color.
We passeren nogmaals de Dochulapas op 3100 m met de 108 stoepa’s die nu schitteren in de zon in tegenstelling met vorige keer. De lenige dansers van toen missen we nu wel. Onderweg prijken tientallen veelkleurige  mini stoepa's in de rotsen. Ze bevatten een restje van overledenen en er omheen is klei geboetseerd.  Het lijken stuk voor stuk kleine kunstwerkjes die de rotswand een mooi uitzicht geven. Prachtig!
Tijdens het vervolg van de trip krijgt René Bhutaanse les en kan hij zo dadelijk de lunch bestellen!!!
En dan komt Paro in zicht, een heel mooi, net stadje waar we nog een speciale dzong gaan bezoeken. In april heeft hier een kloosterfestival plaats waar de koning op de laatste dag ook altijd aanwezig is. Cool!

Maandag 22 oktober
Ring! 5.15 uur! Takshang Goemba oftewel Tijger’s Nest lonkt. Iedereen gewapend met gevulde rugzak om de lang verwachte tocht, het sluitstuk van ons bezoek aan Bhutan aan te vatten. De hele groep samen met reisleider René, gids Sonam en bagageverzorger Kencho vertrekt voor dag en dauw. Onderweg krijgen we al een glimp van zeker de bekendste plek van Bhutan. Helaas kunnen we er niet heen op de rug van een vliegende tijger zoals de legende ons vertelt, maar moeten we ons puffend en hijgend naar boven hijsen. Kencho heeft beloofd om mijn personal helper te zijn en ja, hij doet het schitterend. Gelukkig kunnen we bij de start een stel handige stokken huren en na ongeveer anderhalf uur klimmen over boomwortels en rotsblokken zijn we aan de eerste stop waar een restaurant gevestigd is en vanaf dit punt heb je al een prachtig zicht op het geheel. Een aantal getrainde stappers waartoe ik niet behoor, wagen zich aan de klim naar boven en na meer dan drie uur stevig stappen verschijnen de eersten vol enthousiasme terug. Het klooster bevindt zich op 3120 meter en de klim is wel heftig. Het laatste stuk bestaat uit een duik van vele trappen naar beneden en dan weer evenveel naar boven om de kloof te overbruggen om dan het klooster en de tempel te betreden. Hoe hebben ze toch alles boven gekregen!
Tijdens het middaguur wordt voor de hele groep een vegetarisch buffet aangeboden in het restaurant gelegen op 2930 meter en dan begeven we ons aan de moeilijke afdaling. Iedereen geraakt heelhuids terug bij de bus en omdat het de laatste avond is met onze super vriendelijke Bhutanen komen we samen in een homefarm om afscheid te vieren. Gezeten op een dunne mat krijgen we een lekker lokaal etentje geserveerd terwijl onze Bhutaanse vrienden smakelijk met de handen van hun gerecht smullen. Leuk!
René heeft een verrassing in petto in de vorm van een quiz om onze kennis over Bhutan  te testen en  Benny van Diest gaat met de prijs lopen, een lekkere fles drank. Hier past dan ook een dankwoord en de traditionele enveloppe voor de Bhutaanse begeleiders.

Dinsdag 23 oktober

Vandaag mogen we heerlijk uitslapen. Onze laatste morgen in Bhuthan wordt opgevrolijkt met een heerlijk tasje koffie of thee en om elf uur als toetje een lekker gebakje aangeboden door onze geweldige reisleider René want hij krijgt er vandaag een streepje bij. “Happy birthday René “ en nog vele jaartjes erbij met reizen en genieten.
En dan is het weer tijd om de koffers te laden in de jeep die onze Kencho zoals steeds netjes gekuist heeft. Onze chauffeur Penjor heeft ook weer zijn best gedaan om ons voor de laatste maal veilig te vervoeren en zo stevenen we naar de luchthaven van Paro waar we afscheid nemen van onze drie schitterende vrienden die straks alweer met anderen nl. acht Aussies op stap gaan.
Wauw , wat een luchthaven, nagelnieuw en helemaal in de prachtige bouwstijl van Bhutan. En dan blijven we een uurtje in het luchtruim om te landen in Calcutta waar we nog een fikse wandeling doen om onze hongerige magen te spijzen. We zijn versteld van het verbazend verschil met het vorige land : overvolle straten, ellendig getoeter, vuile straten, zwoele temperatuur, niet zo vriendelijke bevolking. Weer een hele aanpassing om onze reis af te ronden.

Woensdag 24 oktober

Op deze laatste dag heeft René, onze ervaren en bezige reisleider nog een bustour geregeld om een ander deel van Calcutta te ontdekken en dit samen met een plaatselijke gids die overloopt van “my city Kolkata”. We worden overstelpt met geweldige info, heel boeiend maar dat nog allemaal verwerken is niet meer aan mij besteed. Ik beperk mij tot enkele voor ons belangrijke punten over de plaatsen en bezienswaardigheden.
Calcutta kent haar eerste ontstaan door een Brit die rond het jaar 1600 hier drie dorpjes opkocht en de plaats is gegroeid tot wat ze nu is!
Onze eerste halte is aan de mooie tempel, eigenlijk een meditatiehal, de Belur Math van de Rama Krisna gebouwd in 1938. Zeer mooie bouwstijl en gelegen aan de Hooghly waar een aantal Indiërs zich gans onderdompelen in de rivier.
De Kumartuli zien we vanochtend vanop een van de mooie bruggen en is gericht naar het oosten. Door zijn vele koepels troont deze tempel hoog boven de omliggende gebouwen uit.
De Jaintempel is indrukwekkend met zijn wit marmer uit Carrara en zijn kristal uit België. Deze tempel wordt beheerd door een zeer rijke familie. Jainisme kent geen goden en is eigenlijk geen godsdienst, eerder een filosofisch systeem en gedragscode. Eerbiediging van de natuur neemt een bijzondere plaats in dus het doden van ieder levend wezen wordt verworpen. Jainisten zijn dus vegetariërs en gebruiken geen lederen voorwerpen en dragen veelal een mondmasker. In de tempel staat het beeld van de elfde profeet van het jainisme.
In 1911 korte tijd na het introduceren van de loopriksja werd de elektrische tram een feit en of course moeten we deze uittesten. Een gezellige drukte en vertrouwd tramgerinkel zoals wij dat vroeger beluisterden in de tram van Genk richting Hasselt. De loopriksja alleen nog in Calcutta te vinden, is aan zijn laatste generatie toe want vervangers zullen geen vergunning meer verwerven.
Dan slenteren we door de Collegestraat waar ontelbare boeken aangeboden worden van allerlei soort. Een boek dat je hier niet vindt is blijkbaar niet geschreven of gedrukt! Er tegenover in het vermaarde Indian Café worden we verwend met een lekker tasje koffie en smaakt ons lunchpakket, dat we deze morgen samenstelden opperbest. We moeten immers nog zoveel mogelijk genieten van Kolkata!
Dan komt de befaamde dagelijkse bloemenmarkt in zicht. Nooit geziene drukte, mind your head want vele balen met verse bloemen worden op de hoofden nog bijgebracht. Schitterende slingers, bloemstukken, allerhande versieringen ...het kan niet op ...worden er te koop aangeboden. De bloemknoppen worden per gewicht aan de man gebracht. Moet je gezien hebben! Het geduw en getrek nemen we er graag bij want het is toch zo enig! Ik denk dat René hier even klamme handjes krijgt om ons samen te houden!
Als laatste krijgen we uitzonderlijk toegang tot de Kalighat tempel. Foto’s van in de tempel zelf kunnen we spijtig genoeg niet nemen want ook deze zoals alle andere tempels zijn voorzien van een verbod om te fotograferen. Deze tempel is gewijd aan Kali, de godin van de dood. Hier worden geiten gedood en alles kleurt er rood. De godin wordt afgebeeld met een zwart gezicht en een uitgestoken rode tong. Rondom zwerven weer horden honden die een ferm rood  tintje hebben. Er zijn nl. vele stalletjes in de buurt die het rode pigment aan de man brengen.
In deze buurt bevindt zich ook een huis van Moeder Theresa. Op het plein staat een ambulance en een zilverkleurige lijkwagen. Hier heerst ook een speciale sfeer. In 1950 stichtte zij in Calcutta de Zusters van Naastenliefde die zich inzetten voor zieken, stervenden en wezen. Moeder Theresa overleed in 1977 en werd begraven in het Moederhuis van de Missiezusters hier in Calcutta hetgeen nu als museum ingericht is. Dat was dan een glimp van Kolkata, nu zo genoemd omdat men meer en meer de Engelse invloed wil doen verdwijnen.
En voor een laatste maal stappen we een half uurtje over vreselijk moeilijke trottoirs naar het leuke restaurant waar we de eerste dag kennis maakten met het lekkere eten van India en deze keer om René in de bloemetjes  te zetten voor de schitterende begeleiding, een echte  " reisleider ".

Donderdag 25 oktober                 
Heel vroeg zullen we naar de luchthaven rijden en liggen India en Bhutan achter ons maar zeker niet vergeten! We vliegen met de Emiraten, de maatschappij met de hostessen met mooie hoedjes waaraan een sierlijke sjaal vastzit en die een kaart aanbiedt met keuzemenu's voor het hoofdgerecht. Deze maatschappij heeft zeker onze voorkeur voor lange afstandsvluchten!  Tegen de avond zullen we landen in Amsterdam en dan richting Genk met onze chauffeur Koert!

Een stukje noordelijk India was fascinerend met Calcutta als megastad,  Darjeeling als prachtig theegebied in  de Himalaya en Sikkim met zijn boeddhistische kloosters nog een echt "Shangri La " oftewel paradijs. Een aanvulling van een van onze vorige bezoeken aan India en mooi meegenomen.
Het Himalayakoninkrijk Bhutan blijft een bijzondere, exclusieve bestemming waar we naar verlangden. We hebben er een stuk authenticiteit ervaren. We reisden door het land dat bruto nationaal geluk boven bruto nationaal product stelt. De vriendelijke bewoners zijn fier op hun land, hun koning van het volk, velen dragen een badge met zijn beeltenis,  hun vooral boeddhistische kloosters en tempels met de stoepa’s, de gebedsmolens en veelkleurige wimpels, de wondermooie natuur met enorme vergezichten, hun traditionele klederdracht, hun prachtige bouwstijl, hun heerlijke gerechten  met de kleine rode chilipepertjes die overal liggen te drogen... Wat moet er nog meer zijn om zelf het land op te zoeken!!!
Op eigen houtje geraak je wel niet over de grens. Je moet met een erkend reisbureau werken of je in contact stellen met  een touroperator van het land zelf. Als individuele bezoeker betaal je 250 dollar per dag voor verblijf ,transport, privégids, toegangstickets en maaltijden.

Zo, mijn beloofde taak zit erop!

Klantwaardering

8,6

Boeddha & eeuwenoude tempels, inspirerende monniken & kloost...
Boeddha & eeuwenoude tempels, inspirerende monniken & kloosters, kleurrijke festivals, bergen & valleien, authentieke hotels & gastvrijheid, maar in het bijzonder het gevoel tijdelijk deel uit te maken van een andere wereld.Voeg dit alles samen en je hebt Bhutan "Land van het Bruto Nationaal Geluk".

Huub V. - 9,0
Terug naar boven