De plantenwereld: vol eigenaardigheden en rariteiten

Veel mensen verdiepen zich ter voorbereiding op hun reis met name in de dieren die ze zouden kunnen aantreffen. Toch loont het ook absoluut om je te verdiepen in planten. De plantenwereld is namelijk een wereld vol interessante en eigenaardige soorten. Om dat te illustreren gingen we op bezoek bij Jeff Korsmit van de Hortus botanicus Leiden, de oudste botanische tuin van Nederland. Hij nam ons mee langs enkele van de opvallendste planten uit hun collectie.

Toothed lancewood

(Pseudopanax ferox, Nieuw-Zeeland)

Dit is een heel bijzondere plant uit Nieuw-Zeeland. De bladeren hebben een opvallende, chocoladebruine kleur en zijn hard en getand. Bij jonge bomen groeien ze scherp naar beneden, terwijl de boom later een normale vorm krijgt. Dit komt omdat de jonge bomen zich moesten beschermen tegen moa’s, gigantische, struisvogelachtige vogels, die inmiddels zijn uitgestorven. Wanneer de bladeren 4 meter hoog gegroeid waren, kwamen ze buiten bereik van de moa’s en kregen ze een meer normale bladvorm.

Jadebloem 

(Strongylodon macrobotrys, Filipijnen)

De jadebloem valt vooral op door zijn prachtige turquoise kleur, een kleur die je zelden ziet bij wilde bloemen. De bloem wordt bestoven met behulp van vleermuizen, die ondersteboven aan de bloem gaan hangen om er vervolgens de nectar uit te drinken. Het stuifmeel komt dan op zijn kop terecht en vervolgens helpt de vleermuis andere planten te bevruchten. 

Ginkgo

(Ginkgo biloba, China)

Ginkgo’s worden gezien als een levend fossiel, want ze ontstonden zo’n 270 miljoen jaar geleden. Tegenwoordig bestaat er nog maar één enkele soort, die enkel in China in het wild voorkomt. De ginkgo van de Hortus stamt uit 1785 en is de een na oudste ginkgo die buiten Azië groeit. Dit exemplaar is mannelijk, maar er is in 1935 een vrouwelijke tak op geënt zodat hij zich kan voortplanten.

Konjak

(Amorphophallus konjac, Oost-Azië)

Mensen kennen wellicht de bizarre penisplant die eens in de 10 jaar bloeit en dan een nogal typische vorm heeft. Maar ook zijn familielid konjak is interessant. Eigenlijk bestaat het zichtbare deel slechts uit één enkel blad, dat anderhalve meter hoog kan worden. De bladsteel is gespikkeld zodat het net lijkt of de plant met korstmossen is
bedekt. Het is moeilijk voor te stellen dat deze plant verwant is aan ons eendenkroos! Van de knollen wordt in Japan konnyaku gemaakt, wat bijvoorbeeld in noedels wordt verwerkt. Als je in Japan bent is het leuk om deze typische noedels, genaamd shirataki, te proberen.

Palmvaren

(Encephalartos altensteinii, Zuid-Afrika)

Deze palmvarens zijn bijzonder oude planten: dinosauriërs werden al omringd door palmvarens, al bestonden de planten zelfs al veel eerder. De wetenschappelijke
naam komt van ‘hersenen’ en ‘brood’, omdat het merg dat na lang koken gegeten kon worden, deed denken aan hersenen. Inmiddels zijn deze planten behoorlijk zeldzaam.

Victoriawaterlelie

(Victoria amazonica, Amazoneregenwoud)

De Victoriawaterlelie is de meest iconische waterlelie die er is. In onze Victoriakas zaaien ze deze ieder jaar opnieuw. Aan de onderkant hebben deze waterlelies ribben en stekels. Vaak zie je er watervogels overheen lopen, zoals de jaçana: een mooi vogeltje met bijzonder lange tenen. Maar ze hebben een draagvermogen tot wel 40 kg. Overigens heeft de Hortus ook de kleinste waterlelie in de collectie: een zeer zeldzame waterlelie uit de bergen van Rwanda, waarvan de bladeren maar een paar millimeter breed zijn.

 

 

Grammatophyllum speciosum

(Zuidoost-Azië)

Deze plant wordt ook wel de reuzenorchideegenoemd. Er zijn namelijk maar liefst 30.000 soorten orchideeën en dit is de grootste. Deze plant is epifytisch, wat betekent dat hij in andere planten groeit. Meestal gaat het dan om de bladerkruinen van woudreuzen, waarbij ze gigantische clusters vormen die meer dan een ton wegen. De gespikkelde bloemetjes zijn ook heel typisch.

Harakeke of Nieuw-Zeelands vlas

(Phormium tenax, Nieuw-Zeeland)

Er leven geen landzoogdieren op Nieuw-Zeeland, waardoor Maori vooral harakeke gebruiken voor het maken van manden, matten en touwen. De vezels zijn bijzonder sterk. Enkel de buitenste bladeren worden afgesneden zodat de plant kan doorleven. Het kleverige sap uit de bladeren wordt door de Maori gebruikt tegen kiespijn en constipatie.

Wie deze planten in het echt wil bewonderen, kan terecht in de Hortus Botanicus Leiden.