De stad met de moeilijke naam is een van de mooiste van Mexico. Zelfs Mexicanen zuchten verrukt als je vertelt dat je Oaxaca gaat bezoeken. Oaxaca (spreek uit: ‘Wa-ha-ka’) is een levendige, charmante, middelgrote stad in het armere zuiden van Mexico, waar de inheemse Zapoteekse cultuur springlevend is.
Door reisbegeleider Saskia Fiselier
OCHTEND: Monte Albán, de stad op de afgevlakte berg
Na een uitgebreid ontbijtje met yoghurt, fruit en eieren-op-zijn-Mexicaans rijdt de bus voor bij ons hotel in het centrum om ons naar het archeologische complex van Monte Albán te brengen. Het ritje van twintig minuten door de stad laat meteen zien hoe divers Oaxaca is: het prachtige, door UNESCO als werelderfgoed aangemerkte centrum staat in schril contrast met de stoffige, rommelige buitenwijken. Er verschijnen steeds meer huisjes met golfplaten daken naarmate we de berg oprijden richting de archeologische site. Ook zien we steeds meer terrasbouw, een overblijfsel uit de tijd van Monte Albán. Op het hoogtepunt telde de stad 30.000 inwoners, dus er was veel landbouwgrond nodig om iedereen van voedsel te voorzien.
Boven staat de gids al op ons te wachten. We maken een rondwandeling over de archeologische site, ooit de belangrijkste stad van de Zapoteken, een volk dat heerste over de regio van 600 v.Chr. tot 800 n.Chr. Uit strategische overwegingen bouwden zij de stad boven op een berg, op een kruispunt van drie valleien. Die berg moest alleen wel eerst worden afgevlakt: een titanenklus die met de hand werd uitgevoerd en waar ze waarschijnlijk 100 tot 200 jaar mee zoet zijn geweest. We lopen langs overblijfselen van woonhuizen, tombes, tempels en een observatorium. Het is indrukwekkend om vanaf het hoogste punt uit te kijken over deze enorme, verlaten stad met zijn imposante gebouwen. De gids staat stil bij ‘Los Danzantes’, een groep stenen waarin vreemde figuren zijn uitgehakt. Waren het dansers? Vrouwen die aan het bevallen zijn? Krijgsgevangenen? We weten het niet; er zijn nog veel mysteries te ontrafelen over de geschiedenis van Monte Albán en haar inwoners.
Na afloop nemen we een drankje op het terras bij de entree, en zitten heerlijk buiten onder een boom waar de kolibrietjes af en aan vliegen. Een deel van de groep gaat lopend terug naar de stad, een tocht die eerst door bos, en later door de buitenwijken voert. De rest rijdt met de bus mee terug naar het centrum.
MIDDAG: historische rijkdom, een bruiloftsstoet en inheemse markt
De middag is vrij te besteden, en dat is in Oaxaca geen lastige opgave! Er is veel te zien en te doen. Slenteren door de sfeervolle straten van het historische centrum bijvoorbeeld, waar je schitterende panden uit de koloniale tijd tegenkomt, met kleurige gevels en schaduwrijke patio’s. Een bezoekje aan de Santo Domingokerk, met zijn duizelingwekkende vergulde interieur. Met een beetje geluk is er net een bruiloftsceremonie aan de gang of stuit je in de straten rondom de kerk op een ‘calenda’: een bruiloftsstoet die door de straten trekt met muziek, dans, vuurwerk en enorme poppen op stokken die de bruid en bruidegom verbeelden.
Ook de markt is een belevenis. Elke wijk in de stad heeft zijn eigen markt, die elke dag open is en waar je werkelijk alles kunt krijgen wat je nodig hebt. Hier komen uit de wijde omtrek verkopers naartoe om hun koopwaar aan te bieden, soms gewoon op de stoep met een kleedje. Ze dragen de inheemse kleding uit hun dorp, waaraan je kunt zien waar ze vandaan komen. Ook heeft elk dorp zijn eigen ambacht. Zo herken je de vrouwen uit Tlacolula aan hun felgekleurde hoofddoeken met bloemenmotief, zij verkopen textiel en manden. Uit Atzompa komen de vrouwen die aardewerk verkopen; zij dragen een handgeweven ‘huipil’ (blouse) en hebben lange linten in hun vlechten. Alebrijes, de beschilderde houten fantasiefiguren die veelvuldig terugkomen in de animatiefilm Coco, worden gemaakt door de inwoners van San Martín Tilcajete. Hun kleding heeft geborduurde bloemmotieven in blauw en paars. Leuk weetje: Mama Coco bestaat echt! Haar karakter is geïnspireerd op een van de inwoners van dit dorp.
Maar vergeet ook vooral het eetgedeelte van de markt niet, waar je kunt aanschuiven aan een van de stalletjes voor een authentieke Oaxacaanse lunch. Oaxaca is wereldberoemd om zijn hoogstaande keuken met eeuwenoude technieken en inheemse ingrediënten. Leuke restaurantjes zijn Las Quice Letras en La Olla, beide hebben een vrouwelijke Oaxacaanse chef en serveren traditionele gerechten met een hedendaagse touch. Maar echte foodies zullen de streetfood tour ook geweldig vinden, want juist in de kleine kraampjes is ook heel veel heerlijks te krijgen. Van een eenvoudige ‘memela’ (een kleine tortilla met een pittige rode salsa) tot een complexe ‘mole negro’, een warme saus die met meer dan 30 ingrediënten een van de meest bewerkelijke gerechten van Mexico is.
AVOND: het echte Oaxaca-gevoel op het centrale plein
Tijdens een bezoek aan Oaxaca mag een avond op de zócalo niet ontbreken. Ditgezellige centrale plein – misschien wel het leukste van Mexico – is ook voor de Oaxaqueños de place to be en het loopt in de schemering al gezellig vol. Het is een drukte van belang met muzikanten, clowns, ballonnenverkopers, schoenpoetsers, verkopers van souvenirs en flanerende gezinnen. Mensen zitten op bankjes te smullen van een ijsje of een ‘elote’, een geroosterde maïskolf. Het nodigt uit om ertussen te gaan zitten voor het echte Oaxaca-gevoel, maar de bruisende terrassen rondom het plein lonken ook om de boel vanaf daar eens lekker gade te slaan. Wat het ook wordt, een mooie avond is gegarandeerd! En wie weet sluit je de dag wel af met een spontaan dansje, als je net als sommige locals de klanken van de livemuziek niet kunt weerstaan.
