Langs de Ecuadoriaanse Avenue of the Volcanoes

Ecuador is klein maar fijn: in een van de kleinste landen van het continent ontdek je Zuid-Amerika op postzegelformaat. Dit land met een oppervlakte van zeven keer Nederland is zó compact, dat je in korte tijd de Amazone, de Andes én de Galapagos kan bezoeken. Al is de Andes, die van noord naar zuid dwars door het hele land loopt, een bestemming op zich. De beste manier om deze hooglanden te ontdekken is met een roadtrip over de ‘Avenue of the Volcanoes’, de weg die langs de één na de andere besneeuwde vulkaan slingert, afgewisseld met koloniale stadjes en inheemse dorpen waar de tijd heeft stilgestaan.

Door Ynske Boersma

Bergreus Cotopaxi heeft er geen zin in vandaag. De hoogste actieve vulkaan van het land heeft zijn besneeuwde top achter een dicht wolkendek verstopt, onzichtbaar voor het groepje wandelaars aan de voet van de berg. Licht teleurgesteld beginnen we aan een wandeling rondom een gletsjermeertje, onze hoofden diep weggestopt in onze kragen tegen de kou op deze vierduizend meter hoogte. Dan wijst de plots enthousiaste berggids: ‘Kijk!’ De wolken zijn verdwenen en de wit glinsterende, perfect symmetrische kegelvormige bergtop lijkt opeens heel dichtbij. De striemende wind alweer vergeten vergapen we ons aan de 5.897 meter hoge vulkaan, als kinderen in een snoepwinkel.

Als verwende kinderen, dat wel. Want Cotopaxi (‘Nek van de Maan’) is weliswaar een van de mooiste vulkanen van het land, hij is zeker niet de enige. Ecuador telt misschien wel de meeste vulkanen per vierkante kilometer ter wereld, al weet niemand hoeveel precies. Maar dat het er veel zijn, daar is iedereen het over eens. Daarvan zijn er maar liefst 36 nog actief, en meer dan tien zijn bedekt met eeuwige sneeuw. Ook dat is bijzonder, want het Andesland ligt pal op de evenaar. Kortom, midden in de tropen.

Al die vulkanen zijn het gevolg van een immense geologische botsing van aardplaten, zo’n honderd miljoen jaar geleden. Die botsing deed het langste gebergte ter wereld ontstaan, dat van Chili tot Venezuela heel Zuid-Amerika doorkruist: de Andes. In Ecuador – op de kruising van de Andes en de evenaar – lopen zelfs twee bergketens van de Andes parallel aan elkaar, met aan weerszijden tientallen vulkanen. Toen ontdekkingsreiziger Alexander von Humboldt de vallei tussen die twee bergketens bezocht, in 1802, was hij zo onder de indruk dat hij die ‘The Avenue of the Volcanoes’ noemde.

Inmiddels loopt er een echte weg door de vallei: de Pan-Amerikaanse snelweg, die van Alaska tot Ushuaia in Argentinië gaat. Deze geasfalteerde Avenue of the Volcanoes is de perfecte route om de hooglanden van Ecuador te ontdekken. Beginnend in het noorden van Ecuador, loopt de route tot net onder het stadje Riobamba, waar vulkaan Sangay op explosieve wijze de rij sluit (daarover later meer). Het rijden over deze weg is een feestje, waarbij de reis zelf minstens evenveel onderdeel uitmaakt van de beleving als de bestemming.

Onderweg komen we niet alleen besneeuwde bergreuzen tegen. Van het koloniale Quito tot inheemse bergdorpjes, de Avenue of the Volcanoes is ook een reis door de Ecuadoriaanse Andes-cultuur. Onze eerste bestemming is het stadje Otavalo, ten noorden van Quito. Otavalo staat bekend om zijn uitgestrekte zaterdagmarkt, waar Otavaleños uit de wijde omgeving hun prachtige weefsels verkopen. Als een van de weinige inheemse volken slaagden ze erin hun traditionele textielnijverheid te moderniseren en te exporteren over de hele wereld – wat het volk de bijnaam ‘de inheemse Steve Jobs’ heeft opgeleverd. Dat zonder hun tradities overboord te gooien, want waar ook ter wereld zal je dit trotse volk altijd herkennen aan hun lange gevlochten haar – zowel de vrouwen als de mannen –, geweven omslagdoeken en witte geborduurde blouses en broeken.

Vanuit Otavalo zijn er talloze wandelingen te ondernemen, zoals naar het mystieke kratermeer Cuicocha. Maar met nog zoveel in het verschiet, beginnen we aan onze weg naar het zuiden. Het duurt niet lang voor de eerste bergreus zich aandient: Cayambe, minder bekend dan Cotopaxi, maar even majestueus. Als reisschrijver heb ik veel besneeuwde vulkanen in de Andes gezien, maar toch doen ze me elke keer weer stilvallen, zo mooi en ontzagwekkend.

Dat geldt zeker voor Ecuador’s allerhoogste vulkaan, de 6.263 meter hoge Chimborazo, volgens de mythologie van de inheemse Quechua ook de machtigste van het stel. Vlak voor zonsondergang breekt de zon door de in felle kleuren oranje gekleurde wolken en verschijnt de besneeuwde top van deze ‘sultan van de Andes’. Het is het zoveelste geluksmoment tijdens deze bijzondere tocht.

Wanneer we onze weg vervolgen verandert het landschap in een dorre vlakte, alsof er een bosbrand heeft gewoed. De schuldige blijkt de immer rokende vulkaan Sangay, de actiefste vulkaan van Ecuador. Duizenden jaren van asregens transformeerden het gebied in een woestijn, met als enige begroeiing een paar treurige pijnbomen. Ook Sangay’s buurman Tungurahua – ‘keel van vuur’ in de taal van de Quechua – barst geregeld uit. Maar niet vandaag – gelukkig maar.

Verder naar het zuiden over de Panamericana ligt het bergdorp Guamote. Het dorp wordt bevolkt door inheemse Quechua-boeren die leven van wat ze verbouwen op kleine lapjes grond in de bergen, en van hun dieren. Het wekelijkse hoogtepunt in Guamote is de markt op donderdag, wanneer boeren uit de wijde omgeving afdalen naar het dorp. Van koeien tot versgebakken brood, geurende kruiden, maïs in alle kleuren en huisraad, alles wordt hier met veel spektakel verhandeld. Daarbij is de markt de plek waar de zo geïsoleerd wonende Quechua-boeren samenkomen en de laatste roddels bespreken, onder het genot van een ijsje of een bord geroosterde cavia – een delicatesse in de Ecuadoriaanse Andes.

We eindigen onze reis in Cuenca, het mooiste koloniale stadje van Ecuador in het zuiden van het land. Cuenca is net als Quito UNESCO-Werelderfgoed, met het typische koloniale rechttoe-rechtaan stratenpatroon, kleurrijke panden en kerken. Het stadje op 2.500 meter hoogte is de ideale plek om bij te komen van de reis door de hooglanden. Hier laten we de Andes achter ons, en dalen af naar al het andere moois dat het Zuid-Amerikaanse land te bieden heeft.

De drie hoogste vulkanen van Ecuador

1. Chimborazo – 6.263 meter

Wist je dat Chimborazo technisch gezien de hoogste berg ter wereld is? Omdat de aarde niet perfect rond is, ligt zijn top – gemeten vanaf het middelpunt van de aarde – verder van de kern dan die van de Mount Everest. Een echte wereldrecordhouder dus!

2. Cotopaxi – 5.897 meter

Met zijn perfecte, symmetrische kegelvorm en eeuwige sneeuw is Cotopaxi een plaatje om te zien. Zijn naam betekent ‘Nek van de Maan’, en wie hem eenmaal heeft aanschouwd begrijpt meteen waarom hij tot de mooiste vulkanen van Zuid-Amerika wordt gerekend.

3. Cayambe – 5.790 meter

Een actieve reus die een bijzonder record draagt: zijn besneeuwde top ligt slechts drie kilometer van de evenaar. Het is de enige plek ter wereld waar je letterlijk op de evenaar in de sneeuw kunt staan!